Efekty zostaną z nami

Ręce trzymają uplecione z kolorowego sznurka prostokąty symbolizujące stzałkę skierowaną do góry

Ponad 2,1 mld euro (9,63 mld zł) – to wartość środków, które nasz region miał do dyspozycji w Regionalnym Programie Operacyjnym Województwa Podkarpackiego na lata 2014-2020. Do końca grudnia 2020 r. 86% tego budżetu zaangażowano w projekty. Domykanie programu potrwa do końca 2023 r., ale już dziś korzystamy z efektów jego realizacji.

Jakie efekty udało się osiągnąć na Podkarpaciu? Wsparcie na swoje przedsięwzięcia pozyskało niemal 1600 przedsiębiorstw, które wprowadziły nowe produkty i usługi, unowocześniły linie produkcyjne i utworzyły dodatkowe miejsca pracy. W dziedzinie cyfryzacji udostępniono online 1167 usług publicznych. By zbliżyć nas do osiągnięcia celów klimatycznych, dzięki programowi zainstalowano w regionie źródła energii OZE wytwarzające dodatkową moc o wartości 193,75 MW. Wsparto 41 oczyszczalni ścieków komunalnych, 57 obiektów instytucji kultury oraz 82 zabytki.

Aby zapewnić spójność społeczną, utworzono ponad 1000 dodatkowych miejsc w placówkach stacjonarnej pomocy społecznej. Z usług wsparcia skorzystało ok. 28,5 tys. osób bezrobotnych oraz 35,7 tys. zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym. Utworzono 1368 miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych.

By ułatwić rodzicom godzenie życia zawodowego z rodzinnym, utworzono 1714 nowych miejsc opieki nad dziećmi w wieku 3 i dofinansowano ponad 7 tys. miejsc wychowania przedszkolnego. By poprawić jakość edukacji, wyposażono 483 szkoły i placówki systemu oświaty w sprzęt komputerowy. 179 szkół i placówek pozyskało sprzęt i materiały dydaktyczne niezbędne do realizacji kształcenia zawodowego. Uczniom zapewniono stypendia, staże i praktyki w firmach.

W odpowiedzi na pandemię 

W 2020 r. na łagodzenie skutków związanych z pandemią koronawirusa COVID-19 oraz wzmocnienie systemu ochrony zdrowia przeznaczono łącznie ponad 89 mln euro. Z tej kwoty przeszło 57 mln euro przekazano na granty na kapitał obrotowy dla firm (ponad 6 mln euro) i preferencyjne pożyczki obrotowe wspierające przedsiębiorców z sektora MŚP, którzy znaleźli się w trudnej sytuacji w związku z ograniczeniami wywołanymi pandemią (ponad 51 mln euro). Niemal 12 mln euro wsparło realizację projektu „Poprawa bezpieczeństwa epidemiologicznego na terenie województwa podkarpackiego w związku z pojawieniem się koronawirusa SARS-CoV-2” (m.in. zaopatrzenie placówek w sprzęt medyczny i środki ochrony osobistej oraz zabezpieczenie osób zakażonych).

Kwota 21 mln euro wsparła działania miękkie (finansowane z Europejskiego Funduszu Społecznego). W największym stopniu z tej pomocy skorzystały powiatowe urzędy pracy, które przeciwdziałając bezrobociu, uruchomiły dofinansowanie wynagrodzeń i pokrycie części kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.

Rozprzestrzenianie się COVID-19 doprowadziło wielu beneficjentów do trudnej sytuacji. Problemy z płynnością finansową, zamówieniami i dostawą towarów, czasowe zamknięcie niektórych placówek, np. wsparcia dziennego czy szkół, a także brak możliwości organizacji szkoleń, warsztatów i staży – to wszystko sprawiło, że Instytucja Zarządzająca RPO uelastyczniła procedury (np. wydłużyła terminy realizacji projektów) i ograniczyła do minimum rozwiązywanie umów o dofinansowanie.

Dotychczasowe efekty realizacji projektów w ramach 9 osi priorytetowych RPO Oś 1. Konkurencyjna i innowacyjna gospodarka • wsparto 1593 przedsiębiorstwa (niepowtarzające się – na podstawie wniosku o płatność końcową) • 16 firm podjęło współpracę z ośrodkami badawczymi • przygotowano 38,97 ha terenów pod inwestycje • 148 przedsiębiorstw objęto wsparciem w celu wprowadzenia na rynek nowych produktów • wzrost zatrudnienia we wspieranych przedsiębiorstwach wyniósł 1160 • wsparto 113 nowych przedsiębiorstw Oś 2. Cyfrowe Podkarpackie • zdigitalizowano 28 216 dokumentów zawierających informacje sektora publicznego • udostępniono online 1167 usług publicznych • 77 podmiotów udostępniło online informacje sektora publicznego • w 18 placówkach oświatowych (szkoły i przedszkola) uruchomiono w pełni zautomatyzowane usługi elektroniczne w obszarze oświaty • uruchomiono 92 systemy teleinformatyczne w podmiotach wykonujących zadania publiczne Oś 3. Czysta energia • 5801 gospodarstw domowych uzyskało lepszą klasę zużycia energii • wybudowano lub zmodernizowano ponad 8 km sieci ciepłowniczych • uzyskano dodatkowe 193,75 MW energii z OZE • zainstalowano bądź zmodernizowano 345 źródeł ciepła • wsparto 32 943 jednostek wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej z OZE Oś 4. Ochrona środowiska naturalnego i dziedzictwa kulturowego • wsparto 41 oczyszczalni ścieków komunalnych • wybudowano lub przebudowano ponad 560 km sieci kanalizacji sanitarnej (wartość docelowa na koniec 2023 r. ma wynieść ponad 740 km) • wsparto 30 Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych • wsparto 57 obiektów instytucji kultury oraz 82 zabytki nieruchome Oś 5. Infrastruktura komunikacyjna • kupiono lub zmodernizowano 191 jednostek taboru pasażerskiego publicznego transportu zbiorowego komunikacji miejskiej • wybudowano bądź zmodernizowano niemal 108 km dróg (docelowo ma to być ok. 200 km) • kupiono 9 jednostek taboru kolejowego mogących pomieścić 3076 osób Oś 6. Spójność przestrzenna i społeczna • wsparto 21 podmiotów leczniczych • utworzono ponad 1000 miejsc w placówkach stacjonarnej pomocy społecznej • wsparto 364 jednostki organizacyjne systemu oświaty • zrewitalizowano obszar o powierzchni 223,02 ha • 159 426 osób objęto ulepszonymi usługami zdrowotnymi Oś 7. Regionalny rynek pracy • 28 450 osób bezrobotnych (w tym długotrwale) zostało objętych wsparciem • 15 773 osoby uzyskały kwalifikacje zawodowe lub nabyły nowe kompetencje • 5839 osób otrzymało bezzwrotne środki na podjęcie działalności gospodarczej • powstały 6224 miejsca pracy w ramach środków przyznanych na rozpoczęcie działalności gospodarczej • utworzono 1714 miejsc opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Oś 8. Integracja społeczna • spośród osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym objętych wsparciem 1411 osób zaczęło poszukiwać pracy po opuszczeniu programu, 2090 osób podjęło pracę po opuszczeniu programu (łącznie z pracującymi na własny rachunek) oraz 2376 osób uzyskało kwalifikacje lub nabyło kompetencje po opuszczeniu programu • wsparto 2358 miejsc świadczenia usług społecznych, istniejących po zakończeniu projektów • utworzono 1368 miejsc pracy w przedsiębiorstwach społecznych • 14 644 osób z niepełnosprawnościami zostało objętych wsparciem • wsparto 35 679 osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym Oś 9. Jakość edukacji i kompetencji w regionie • dofinansowano 7002 miejsca wychowania przedszkolnego • wsparto 60 745 uczniów w zakresie rozwijania kompetencji kluczowych lub umiejętności uniwersalnych, w postaci m.in. zajęć dydaktyczno-wyrównawczych i rozwijających w szkołach • wyposażono 483 szkoły i placówki systemu oświaty w sprzęt TIK do prowadzenia zajęć edukacyjnych • doposażono 179 szkół i placówek kształcenia zawodowego w sprzęt i materiały dydaktyczne niezbędne do realizacji kształcenia zawodowego • 14 344 uczniów szkół i placówek kształcenia zawodowego uczestniczyło w stażach i praktykach u pracodawców • 28 265 osób uczestniczyło w pozaszkolnych formach kształcenia • wypłacono 3374 stypendia dla uczniów zdolnych

Na granicy perspektyw  

Perspektywa finansowa 2014-2020 zakończyła się tylko formalnie, w praktyce wciąż trwa realizacja i rozliczanie projektów. Ponieważ tym razem Komisja Europejska ustanowiła zasadę n+3 (wcześniej było to n+2), domknięcie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego nastąpi z końcem 2023 r. Beneficjenci mają zatem jeszcze czas na realizację swoich przedsięwzięć, ale już dziś można dokonać podsumowań pokazujących skalę wykorzystania Funduszy Europejskich w ramach RPO WP.

Ostatnia siedmiolatka to – według danych na koniec 2020 r. – 250 przeprowadzonych naborów wniosków na łączną kwotę 10,2 mld zł. Projektodawcy złożyli 6376 poprawnych pod względem formalnym wniosków na łączną kwotę wkładu UE 13,6 mld zł, która w całości wyczerpywałaby dostępne w Programie środki. Do końca grudnia było zawartych 3169 umów z beneficjentami. Ich wartość ogółem wyniosła aż 11 960,3 mln zł. Wartość samego dofinansowania unijnego w tych umowach wyniosła natomiast 8291,40 mln zł (ponad 86% alokacji). Beneficjentom, którzy złożyli 17 561 wniosków o płatność, przekazano łącznie 6 204,94 mln zł (w tym wkład UE to 5 949,09 zł stanowiący ok. 60% alokacji).

Rozglądając się wokół, nie jest trudno znaleźć tablicę informującą o dofinansowaniu projektu z funduszy unijnych. Wciąż będzie ich przybywać. Wkraczamy w kolejną perspektywę finansową – na lata 2021-2027. Ale sukcesu nie byłoby bez ludzi (liczby tylko częściowo oddają charakter i skalę dokonań). Nim ruszy nowy program (Fundusze Europejskie dla Podkarpacia), warto zobaczyć film „Podkarpackie to Ty” – o ludziach, którzy potrafili wykorzystać europejskie wsparcie.

Jerzy Gontarz