Od przedsiębiorczości po wsparcie społeczne

Lokalne Grupy Działania (LGD) od lat wspierają rozwój małych miejscowości, wykorzystując środki unijne na inwestycje, przedsiębiorczość i aktywizację mieszkańców. Dziś coraz większą rolę odgrywa także Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), dzięki któremu możliwe są projekty edukacyjne, opiekuńcze i integracyjne. Jak z tych środków korzystają LGD „Z Tradycją w Nowoczesność” oraz LGD „LIWOCZ”?

Oddolna inicjatywa

Nowe firmy, odnowione kapliczki, miejsca spotkań, siłownie plenerowe, a dziś także warsztaty dla uczniów i wakacyjne półkolonie. To efekty działalności Lokalnej Grupy Działania Stowarzyszenia „Z Tradycją w Nowoczesność”, która od 2008 r. wspiera rozwój małych miejscowości.

Początki sięgają 2004 r., gdy rozpoczęto prace nad planem rozwoju Pawłosiowa. – Impulsem do powstania LGD była potrzeba wspólnego działania na rzecz rozwoju obszarów wiejskich. Chodziło też o pozyskiwanie dofinansowania z programów pomocowych – tłumaczy Monika Hadrych, dyrektor biura LGD.

Do współpracy włączyły się samorządy, organizacje pozarządowe, KGW, OSP i mieszkańcy. Początkowo LGD obejmowała pięć gmin, a od 2015 r. także gminę i miasto Radymno oraz gminę Laszki. Dziś działa na terenie ośmiu samorządów.

W trosce o przedsiębiorczość i tradycje regionu

W dwóch poprzednich perspektywach finansowych Unii Europejskiej LGD wykorzystała ponad 14,5 mln zł. Wsparcie otrzymali przedsiębiorcy, organizacje społeczne i samorządy. W latach 2014-2020 dofinansowano 13 istniejących firm i utworzono 40 nowych. Powstały m.in. firmy stolarskie, budowlane, kosmetyczne, reklamowe, szkoła językowa, pizzeria czy mobilny ośrodek badań technicznych. Środki przeznaczono również na świetlice, domy kultury, remizy, place zabaw, boiska, skateparki, ciągi pieszo-rowerowe oraz 16 siłowni plenerowych. Powstała także wieża widokowa.

LGD wspierała ochronę dziedzictwa kulturowego. Odnowiono m.in. zabytkową studnię w Wierzbnej, kapliczkę św. Agaty, Izbę Pamięci i pomnik ks. Aleksandra Pawłowskiego. Finansowano również działalność stowarzyszeń, orkiestr, zespołów ludowych i KGW.

Edukacja poza szkolną ławką

W perspektywie 2021-2027 działania LGD wspiera EFS+. – Dzięki temu możemy pomagać dosłownie pojedynczym mieszkańcom, począwszy od dzieci po seniorów – podsumowuje Monika Hadrych.

Jednym z najważniejszych projektów są warsztaty „Rozwiń skrzydła” dla uczniów klas VI-VIII. Obejmują one eksperymenty z biologii, chemii i matematyki oraz zajęcia z programowania i robotyki. Uczestniczy w nich 160 uczniów.

– Dla nas, jako szkoły wiejskiej, zajęcia dodatkowe prowadzone na tak wysokim poziomie to ogromna szansa. Uczniowie mogą korzystać z technologii i doświadczeń, z którymi normalnie mieliby styczność dopiero na kierunkach technicznych czy biologicznych – mówi Monika Łazarowicz-Drabik, dyrektorka szkoły w Wierzbnej.

Uczestnicy podkreślają praktyczny charakter zajęć. Martynie warsztaty pomogły „rozwinąć umysł”. Monika dzięki biologii i chemii zaczęła myśleć o takim kierunku w szkole średniej. – Programowaliśmy roboty, drogę, jaką miały jechać i było naprawdę wspaniale. Mogłam uruchomić wyobraźnię i świetnie się bawiłam – dodała Maja.

Na wakacje zaplanowano półkolonie „Żyj zdrowo i ekologicznie” dla 400 dzieci. W programie są zajęcia prozdrowotne, wyżywienie i wyjazdy edukacyjne. LGD planuje też przeznaczyć 300 tys. euro na działania związane z obroną cywilną, m.in. kursy pierwszej pomocy i warsztaty survivalowe.

Społeczne projekty zmieniają codzienność

LGD „LIWOCZ” działa od 2008 r. na terenie pięciu gmin zamieszkiwanych przez blisko 55 tys. osób. Wspiera rozwój przedsiębiorczości, inwestycje lokalne oraz działania społeczne. W obecnej perspektywie na projekty finansowane z EFS+ pozyskała blisko milion euro.

Dzieci i młodzież w centrum uwagi

Jednym z projektów EFS+ były zajęcia sportowe dla 760 uczniów klas III-VIII.
– Większość zadań dotyczyła nauki pływania, jedno było związane z nauką gry w piłkę nożną – mówi Wojciech Kos, kierownik biura LGD. Dzieci bezpłatnie korzystały z wiedzy instruktorów, transportu, opieki i niezbędnego wyposażenia. Zajęcia odbywały się m.in. w Czarnej, Dębicy, Jaśle i Gorlicach. Projekt wart był 856 tys. zł. LGD planuje jego kontynuację w 2027 r.

Kolejny projekt zakłada tworzenie świetlic wspierających dzieci i młodzież, które doświadczają trudności wychowawczych lub społecznych. W każdej gminie powstanie co najmniej jedna placówka, a w gminie Pilzno trzy. Wsparciem objęte zostaną 72 osoby. Dzieci będą uczestniczyć w zajęciach z opiekunami, psychologami i animatorami. Projekt realizowany jest od marca 2026 r. do lipca 2027 r.

Sąsiedzka pomoc

Projekt „Sąsiedzkie usługi opiekuńcze na obszarze LGD «LIWOCZ»” wspiera osoby chore, samotne i z niepełnosprawnościami. Obejmuje 40 osób, które mogą korzystać z pomocy przez co najmniej 40 godzin miesięcznie. – Pomoc ma charakter sąsiedzki. Oznacza to, że opiekun nie musi mieć specjalistycznego wykształcenia, wystarczy podstawowe przeszkolenie z pierwszej pomocy. Może to być ktoś z bliskiego otoczenia potrzebującego, do kogo senior lub chory ma zaufanie – tłumaczy Wojciech Kos. Wsparcie obejmuje m.in. pomoc higieniczną, zakupy, sprzątanie i utrzymywanie kontaktów społecznych. Wartość projektu wynosi ponad 810 tys. zł.

– Okazało się, że jest bardzo potrzebny mieszkańcom, dlatego planujemy kolejną edycję w przyszłym roku, również dla 40 osób – podsumowuje Wojciech Kos.

LGD ma w planach także działania związane z bezpieczeństwem, m.in. szkolenia z pierwszej pomocy i ratownictwa medycznego. Równolegle realizowane są inwestycje rekreacyjne warte 1 mln euro oraz wsparcie przedsiębiorczości, na które przeznaczono 550 tys. euro.

Choć LGD „Z Tradycją w Nowoczesność” i LGD „LIWOCZ” działają na różnych obszarach, łączy je wspólny cel – poprawa jakości życia mieszkańców. Od edukacji i aktywizacji dzieci, przez wsparcie rodzin, po pomoc seniorom i osobom potrzebującym – projekty realizowane dzięki EFS+ pokazują, że skuteczny rozwój zaczyna się od dostrzegania potrzeb lokalnej społeczności.

Barbara Kozłowska