Podkarpacie bliżej natury i ludzi

 Więcej czystej energii, nowoczesne przestrzenie, bezpieczniejsze miasta i większa troska o naturę – tak zmienia się Podkarpacie dzięki wsparciu z Funduszy Europejskich. Projekty zrealizowane w latach 2014-2020 pokazują, że transformacja regionu to coś, co odczuwamy wszyscy. To krok ku przyszłości, w której lepiej się żyje.

W ostatnich latach w województwie podkarpackim zrealizowano szereg innowacyjnych projektów, które mają na celu poprawę jakości życia mieszkańców oraz dbanie o przyszłość środowiska. Lokalne inwestycje w odnawialne źródła energii, efektywność energetyczną i ochronę przed skutkami zmieniającego się klimatu stają się wzorem dla innych miast. Przykłady z Rzeszowa, Lubaczowa i Mielca (RPO WP 2014–2020) pokazują jak zaawansowane rozwiązania mogą wspierać zrównoważony rozwój, poprawiając jednocześnie komfort życia mieszkańców i przyczyniając się do ochrony naszej planety.

Zielona energia dla Rzeszowa i okolic

Rzeszowski Obszar Funkcjonalny (ROF) konsekwentnie inwestuje w odnawialne źródła energii. Dzięki wsparciu z RPO WP 2014–2020 oraz współpracy gmin i spółek komunalnych powstała nowoczesna infrastruktura fotowoltaiczna.

Inwestycja została zrealizowana w kilku etapach. Trzeci etap prowadziło Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sp. z o.o. w Rzeszowie (MPWiK).

Serce projektu

Najważniejszą częścią projektu była budowa instalacji fotowoltaicznej o mocy 1,2 MW na terenie Zakładu Uzdatniania Wody w Rzeszowie. Składa się ona z 4 tys. paneli ustawionych na konstrukcjach gruntowych, 58 falowników, wolnostojącej stacji transformatorowej oraz systemu, który kontroluje i optymalizuje pracę całej instalacji.

Dodatkowe urządzenia powstały m.in. na budynku biurowym i garażowym przy ul. Naruszewicza w Rzeszowie (14,9 kW) i na innych obiektach. Produkowana energia jest w całości wykorzystywana na potrzeby własne spółki.

Efekty ekologiczne i energetyczne

Instalacja produkuje około 1 100 MWh energii rocznie, co pozwala uniknąć emisji 855 ton CO₂ każdego roku. Łącznie wszystkie instalacje odnawialnych źródeł energii należące do MPWiK pozwalają zmniejszyć emisję CO₂ o około 1 420 ton rocznie. To znaczący wkład w rozwój zrównoważonej energetyki i ochronę klimatu w Rzeszowie.

Basen w budynku pasywnym

Lubaczów zyskał nowoczesny obiekt sportowo-rekreacyjny – krytą pływalnię miejską Aquasferę. Już od pierwszych dni funkcjonowania cieszy się ona dużym zainteresowaniem mieszkańców miasta i regionu.

Basen powstał w standardzie budownictwa pasywnego, co oznacza wysoką efektywność energetyczną, oszczędność kosztów oraz dbałość o środowisko. Tego typu realizacje należą w Polsce do rzadkości, a Lubaczów pokazał, że również mniejsze miasta mogą inwestować w nowoczesną i odpowiedzialną infrastrukturę.

Energooszczędność i ekologia
Aquasfera została zaprojektowana tak, by ograniczać straty energii i maksymalnie wykorzystywać odnawialne źródła. Obiekt ma doskonałą izolację, wentylację z odzyskiem ciepła oraz ogrzewanie podłogowe wspierane pompami ciepła. Ciepło dostarczają gruntowe wymienniki, a energię elektryczną produkują panele fotowoltaiczne i kolektory słoneczne. Dzięki temu obiekt jest w dużej mierze samowystarczalny, stabilny energetycznie i wolny od paliw kopalnych.

Dodatkowe rozwiązania, takie jak żaluzje fasadowe, gruntowe wymienniki ciepła, oświetlenie LED i inteligentny system BMS, pozwalają ograniczać zużycie energii i emisję CO₂.

Nowoczesne rozwiązania
Centralnym punktem obiektu jest basen sportowo-rekreacyjny o wymiarach 25 × 16 m i ośmiu torach. Wyposażono go w unikatowy system ruchomego dna, który umożliwia regulację głębokości wody – zarówno na całej powierzchni, jak i w dwóch niezależnych częściach. To rozwiązanie daje szerokie możliwości: od treningów sportowych, przez rehabilitację seniorów, po naukę pływania dla dzieci i zajęcia dla osób z niepełnosprawnościami. Aquasfera służy mieszkańcom Lubaczowa i okolic jako miejsce aktywnego wypoczynku, rekreacji i sportowej rywalizacji.

Odporni na ulewy

Mielec, podobnie jak wiele innych miast, zmaga się z coraz częstszymi skutkami gwałtownych zjawisk pogodowych. W odpowiedzi na te wyzwania, Gmina Miejska Mielec zrealizowała projekt budowy systemu retencji wód opadowych, który ma na celu ochronę przed zalewaniem i poprawę bezpieczeństwa.

Dlaczego retencja?
Retencja pozwala na czasowe zatrzymywanie nadmiaru deszczówki i roztopów, dzięki czemu woda nie zalewa ulic ani piwnic, lecz jest stopniowo odprowadzana do odbiorników. System w Mielcu ma wyłącznie na celu ochronę przed zalewaniem, chroniąc mieszkańców oraz infrastrukturę drogową i budynki przed skutkami nawałnic.

Zidentyfikowane problemy
Analizy wykazały, że na osiedlu Borek Niski zbyt małe przekroje sieci prowadziły do przeciążenia przewodów, a w rejonie Centrum przepełnione kolektory kanalizacyjne powodowały podtopienia na najniżej położonych terenach. Skala problemu wymagała modernizacji i budowy nowej infrastruktury.

Zrealizowane działania
Na osiedlu Borek Niski zwiększono średnice przewodów kanalizacji deszczowej, by mogły przejąć większe ilości wód opadowych. W rejonie Centrum, gdzie rozbudowa kanałów była niemożliwa, powstał podziemny zbiornik retencyjny. Gromadzi on wodę i stopniowo przekazuje ją do systemu, zapobiegając podtopieniom. Zbiorniki zostały umieszczone pod powierzchnią ziemi – pod parkingami i terenami zielonymi – dzięki czemu nie ingerują w przestrzeń miejską ani w jej estetykę. Po zakończeniu inwestycji teren starannie zagospodarowano, tak aby nadal służył mieszkańcom.

Projekt zwiększył komfort życia, poprawił bezpieczeństwo komunikacyjne i zmniejszył ryzyko niszczenia infrastruktury.

Wojciech Magnowski, dyrektor Departamentu Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podkarpackiego.

Fundusze Europejskie w ramach RPO WP w latach 2014-2020 znacząco przyspieszyły zieloną transformację regionu. Postawiliśmy głównie na fotowoltaikę. Zadbaliśmy też o efektywność energetyczną – zmodernizowano ponad 600 budynków, w tym prawie 400 obiektów publicznych, co pozwoliło zmniejszyć zapotrzebowanie na ciepło i energię elektryczną w tych budynkach. Rozwinęliśmy także gospodarkę o biegu zamkniętym, finansując prawie 40 Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów. Adaptacja do zmian klimatu stała się jednym z naszych priorytetów – zrealizowaliśmy ponad 70 projektów w tym obszarze. Ciekawym przykładem z naszego regionu są inwestycje w przydomowe oczyszczalnie ścieków na obszarach chronionych, które korzystnie wpływają na środowisko naturalne.

Inwestycje realizowane z Funduszy Europejskich w latach 2014–2020 przyniosły wymierne korzyści dla regionu. Kluczowe osiągnięcia to:

Andrzej Szoszkiewicz