Stalowa Wola zielono-niebieska

Stalowa Wola powstała w latach 1937-1939 jako młode miasto Centralnego Okręgu Przemysłowego. Choć projektowano je jako „miasto ogród”, kolejne dekady intensywnej urbanizacji i zmiany klimatu ujawniły słabe punkty. Ulewy zalewały ulice i piwnice, susze wysuszały trawniki, a betonowe place potęgowały efekt „miejskiej wyspy ciepła”. Brak skutecznej retencji i zieleni pogarszał komfort życia mieszkańców.

– Wybór lokalizacji objętych projektem poprzedziły dokładne analizy i konsultacje z mieszkańcami. Dzięki temu mogliśmy wskazać miejsca najbardziej narażone na skutki zmian klimatu – mówi Dorota Szymańska, zastępca naczelnika Wydziału Rozwoju i Funduszy Europejskich.

Zielono-niebieska transformacja

Miasto realizuje projekt o wartości ponad 41,6 mln zł (2023-2026), największy w swojej historii pakiet działań adaptacyjnych. Deszczówka ma być zatrzymywana i wykorzystywana, a przestrzenie zdominowane dotąd przez beton zamienią się w miejsca, które chłodzą, poprawiają mikroklimat i wspierają bioróżnorodność.

Sześć kroków do celu

Na osiedlu Piaski powstaje zbiornik retencyjny „Kacze Doły” w miejscu dawnego wyrobiska żwiru. Ma przejmować nadmiar deszczówki, która posłuży do podlewania zieleni, chłodzenia ulic i do celów przeciwpożarowych. W Ogródku Jordanowskim (Śródmieście) powstała nowa przestrzeń z tężnią, fontanną, pergolą, górką saneczkową i ogrodem deszczowym. Na os. Poręby dawne nieużytki zamieniono w Ogród Zucha i Ogród Formalny – z placem zabaw, fontanną, pergolami i zbiornikiem retencyjnym zasilanym wodą z dachu kościoła. Plac Piłsudskiego przekształca się w strefę pieszą z esplanadą, ogrodami deszczowymi, fontanną i podziemnym zbiornikiem. Na os. Pławo powstaje park kieszonkowy z trzema strefami aktywności i ogrodami deszczowymi w specjalnych donicach. Przy ul. Niezłomnych planowany jest kolektor deszczowy pełniący rolę zbiornika retencyjnego i odciążający sieć kanalizacyjną.

Finansowanie i zespół

Projekt finansowany jest z Funduszy Europejskich (20,1 mln zł), Polskiego Ładu (4,5 mln zł) oraz wkładu własnego miasta (17 mln zł). – Bez Funduszy Europejskich realizacja w tak szerokim zakresie nie byłaby możliwa. Ale duży wkład własny pokazuje, że traktujemy tę inwestycję jako strategiczną dla odporności miasta – podkreśla Dorota Szymańska.

W projekt zaangażowano interdyscyplinarny zespół: urzędników, architektów, inżynierów i ekspertów zewnętrznych. – Największym wyzwaniem była koordynacja tak szerokiego zakresu działań i stały dialog z mieszkańcami. Dzięki współpracy udało się stworzyć model, który może inspirować inne miasta – dodaje.

Nowoczesne rozwiązania

Projekt wprowadza technologie rzadko spotykane w Polsce: zbiornik zasilany wodą z dachu kościoła, ławki solarne, ogrody deszczowe z geokompozytami, wodoprzepuszczalne nawierzchnie czy „zielone korytarze”. Pojawią się też fontanny posadzkowe, land-artowe pagórki i ogrody społeczne. Zadbano także o rekreację – tężnię solankową, place zabaw i strefy aktywności.

Choć projekt potrwa do 2026 r., już dziś widać, że Stalowa Wola inwestuje nie tylko w infrastrukturę, ale przede wszystkim w lepszą jakość życia, zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców.

Andrzej Szoszkiewicz