Współpraca popłaca

Mamy więcej wspólnego z naszymi sąsiadami, niż nam się wydaje. Łączy nas często wspólna historia i kultura, relacje gospodarcze i chęć wzajemnego poznawania się. Czasem wspólna misja organizacji. A dziś dodatkowo – Europa i jej wartości. Co decyduje o sukcesie projektów współpracy transgranicznej?

Unijne programy współpracy pomagają sąsiadującym z sobą regionom i krajom zacieśniać więzi, aby mogły budować zintegrowane społeczności w obszarach przygranicznych. Projekty przynoszą wymierne korzyści. Kształtują wzajemne zaufanie i szacunek. Interreg po prostu łączy ludzi. A lepiej szukać tego, co łączy, niż tego, co dzieli.

Zaangażowanie i łączenie sił

EtnoCarpathia to przykład, że  współpraca międzynarodowa może przynieść realne korzyści lokalnym społecznościom i całemu regionowi. Barbara Inglot, koordynatorka projektu, przekonuje: – Klucz do sukcesu to partner, który nie tylko ma wiedzę, ale też wskazuje  pełne zaangażowanie w realizację wspólnych celów. Tylko wtedy można osiągnąć efekty, które wykraczają poza ramy projektu.

Uruchomienie centrów pracy z młodzieżą w Miejscu Piastowym oraz ukraińskim Skolem przebiegało w wyjątkowych okolicznościach. – Nasz projekt trafił na trudny czas – najpierw pandemia, a potem wojna. Część działań wymagała uzyskania decyzji ukraińskiej administracji, a w tym wojennym okresie nasze dokumenty nie były traktowane priorytetowo. Całe szczęście, że mieliśmy po drugiej stronie zaangażowanego partnera – mówi ks. Jerzy Sosiński ze Zgromadzenia św. Michała Archanioła.

Ukraińcy posiadali ograniczone doświadczenie w realizacji takich przedsięwzięć, ale za to wnosili dużo ciekawych pomysłów. – Naszym zadaniem jako lidera było przełożenie ich na język projektu. My mieliśmy eksperta w zespole i wiele zrealizowanych przedsięwzięć, finansowanych z funduszy europejskich, programów rządowych czy samorządowych. Uzupełnialiśmy się – dodaje ks. Jerzy Sosiński.

Wspólny temat i zespół

We współpracy międzynarodowej konieczne są spotkania. Lepsze poznanie się pozwala na identyfikację wspólnych problemów i potencjałów. Zabór austro-węgierski dotyczył tak samo nas, jak i Słowaków. Z tego okresu pozostało ciekawe dziedzictwo. Partnerzy – czyli przedstawiciele Rzeszowa i Stropkova – podczas rozmów doszli do wniosku, że brakuje odpowiedniej ochrony i promocji tego dziedzictwa na polsko-słowackim pograniczu. Takie były początki projektu „Rzeszów i Stropkov – współpraca na rzecz kultury pogranicza”. – Już na etapie wstępnej koncepcji partnerzy wiedzieli, jaki cel chcą osiągnąć, realizując wspólny projekt. I tylko współpraca w tym transgranicznym partnerstwie pozwalała na zrealizowanie przyjętych założeń. Po sformułowaniu tematu projektu przystąpiliśmy do dopracowania jego szczegółów – celów, założeń oraz harmonogramu. Utworzyliśmy wspólny zespół projeInterktowy, który składał się z przedstawicieli Rzeszowa i Stropkova. Był on odpowiedzialny za rzeczową realizację projektu oraz jego rozliczenie. Osoby wchodzące w jego skład pozostawały w stałym, bieżącym kontakcie. Zaangażowanie w realizację projektu pozwoliło nam odkrywać szczegóły wspólnej tożsamości historycznej – mówi Ewelina Chomycz z Wydziału Pozyskiwania Funduszy Urzędu Miasta Rzeszowa. I przekonuje, że Rzeszów ceni sobie dobrą współpracę z przedstawicielami Miasta Stropkova.

– Współpraca z Rzeszowem przebiegała znakomicie – odwzajemnia się Peter Novák, kierownik Wydziału Rozwoju Regionalnego i Turystyki Miasta Stropkov. – Dzięki silnemu i doświadczonemu partnerowi jako małe miasto wiele się nauczyliśmy w zakresie rozwoju turystyki i zarządzania projektami. Urząd Miasta Rzeszowa ma rzetelny  zespół i było to dla nas bardzo wzbogacające doświadczenie. Nasza współpraca nie zakończyła się na tym projekcie. Dzięki jego udanej realizacji kontynuujemy inne wspólne działania. Nasze miasta rozpoczynają obecnie kolejny wspólny projekt w ramach programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027, o nazwie „Laboratorium tożsamości”, który skupia się na prezentacji kultury żydowskiej w przeszłości obu miast – dodaje Peter Novák. Projekt wystartował w listopadzie 2024 r. To już w sumie czwarte wspólne przedsięwzięcie.

Warunki sukcesu

Projektodawcy muszą być świadomi, że realizacja projektów w transgranicznym partnerstwie przyniesie wymierne korzyści. – Partnerzy nie byliby w stanie osiągnąć takiego rezultatu, realizując ten sam projekt odrębnie. Wymiana doświadczeń, nawiązywanie nowych kontaktów, budowanie więzi pomiędzy społecznościami regionów pogranicza, możliwość spojrzenia na ten sam temat w szerszym zakresie – to tylko przykładowe korzyści płynące ze współpracy transgranicznej – mówi Ewelina Chomycz.

Przedstawiciel Stropkova dodaje kilka innych warunków sukcesu: – Przy realizacji projektów transgranicznych kluczowa jest silna współpraca między poszczególnymi pracownikami, wsparcie ze strony lokalnych liderów, innowacyjność i rzetelność. W partnerstwach transgranicznych i wspólnych projektach sukces zależy od jakości pracy zespołowej między gminami. Porażka jednej strony może negatywnie wpłynąć na drugą – podkreśla Peter Novák. I cieszy się, że w przypadku Rzeszowa – Stropkov zawsze może liczyć na silnego i rzetelnego partnera.

Jerzy Gontarz