Magazyn informacyjny
o Funduszach Europejskich dla Podkarpacia

Pionierzy dostępności

Dobre praktyki

Tablica informacyjna ustawiona wśród zielonej trawy i żółtych kwiatów z mapą trasy prowadzącej na wieżę widokową

Wioska Muczne w Bieszczadach znana jest z pokazowej zagrody żubrów oraz Centrum Promocji Leśnictwa. Od ponad dwóch lat ma nową atrakcję.

Czy świat górskich wypraw i pięknych widoków może być dostępny dla osób niewidomych i niedowidzących? – Tak. W mojej pracy spotykam wędrowców z niepełnosprawnością wzroku. Może ich być więcej, jeżeli odpowiednio dostosujemy nasze szlaki, by czuli się na nich bezpieczni i tak jak my czerpali przyjemność z wycieczek górskich – mówi Karolina Kiwior, przewodniczka i ratowniczka górska z Grupy Bieszczadzkiej Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego (GOPR).

Osoby z dysfunkcją wzroku „widzą” pozostałymi czterema zmysłami. Słuchem, dotykiem, węchem i smakiem zbierają informacje o otoczeniu. Łącząc je z usłyszanymi opisami, tworzą obraz mentalny. Słowną opowieść zapewniają im np. towarzysze podróży, przewodnicy, a także aplikacje mobilne. Opisy mogą zawierać szczegóły dotyczące krajobrazu, cech naturalnych, punktów orientacyjnych i wszelkich widocznych elementów, dzięki którym widok jest wyjątkowy.

Ażurowa, drewniano-stalowa konstrukcja wieży widokowej ukryta wśród koron drzew

Fot. Maciej Rałowski

Przewodnik w aplikacji 

Dostosowanie tras nie jest łatwe i wymaga ścisłej współpracy z osobami z niepełnosprawnością. – Przełomowe było spotkanie z Janem Szusterem, niewidomym wynalazcą i turystą. Pan Jan opracował rozwiązanie, które umożliwia samodzielne poruszanie się po szlaku osobom takim jak on – tłumaczy Karolina Kiwior. Zaowocowało to przygotowaniem projektu dostępnej ścieżki turystycznej na wieżę widokową na szczycie góry Jeleniowaty (907 m n.p.m.) w Mucznem.

 

Stalowo-drewniana wieża ma 34 m wysokości i jest największym tego typu obiektem w Bieszczadach. Aby wejść na taras widokowy, trzeba pokonać prawie 200 schodów. Widać stamtąd panoramę doliny górnego Sanu i Bieszczady aż po ukraińskiej stronie granicy. Na południu zobaczymy zaś ciąg najwyższych szczytów z Haliczem, Kopą Bukowską, przez Połoninę Wetlińską, aż po Smerek.

Do wieży dotrzemy ścieżką turystyczną o długości 6 km, która zaczyna się obok Centrum Promocji Leśnictwa w Mucznem. Szlak poprowadzono tak, aby osoby z niepełnosprawnościami mogły nią przejść bez pomocy przewodnika. Wyznaczono na nim 15 punktów, w których zamontowano specjalne urządzenie – elektroniczne znaczniki Totupoint. – Przed wycieczką warto zainstalować w smartfonie bezpłatną aplikację Totupoint. Wchodząc na szlak, włączamy bluetooth i uruchamiamy aplikację. Turyści z niepełnosprawnością wzroku są mile zaskoczeni, z jaką łatwością trafia się na znaczniki i samodzielnie porusza po trasie – podkreśla Karolina Kiwior. Korzystanie z aplikacji jest bezpłatne i nie wymaga połączenia z internetem, jeśli wcześniej zainstalujemy ją w telefonie.

Żółty znacznik Totupoint zamontowany na trasie, w tle widoczne schody prowadzące w górę zbocza

Fot. Maciej Rałowski

Zapraszamy na szlak 

Smartfon osoby wędrującej ścieżką sam znajduje zamontowany w terenie znacznik, który odtwarza nagranie z ciekawą opowieścią. Dowiemy się o historii, przyrodzie i kulturze dawnych mieszkańców tej krainy – Bojków. Przygotowano również audiodeskrypcję, czyli opis słowny wyglądu odwiedzanych miejsc. Na szlaku oraz na tarasie wieży widokowej ustawiono wypukłe tablice informacyjne i mapki w języku Braille’a. Pomaga to zwizualizować drogę na Jeleniowaty oraz widok ze szczytu wieży.

Drewniany taras z ażurową balustradą na szczycie wieży widokowej, z przodu wypukła biała mapa tyflograficzna  z zaznaczonymi w alfabecie Braille'a widocznymi stąd wierzchołkami górskimi

Fot. Maciej Rałowski

To druga tego typu dostępna trasa turystyczna w Polsce. Pierwsza powstała w 2021 r. we wsi Olchowiec w gminie Dukla (Beskid Niski). Obie powstały w ramach projektów realizowanych przez Bieszczadzką Grupę GOPR ze środków Województwa Podkarpackiego w zakresie turystyki. Częścią projektu były szkolenia dla przewodników beskidzkich, goprowców oraz osób bezpośrednio związanych z turystyką na temat pomocy i asystowania osobom z niepełnosprawnością wzrokową.

Andrzej Szoszkiewicz

Sprawdź, co w najnowszym wydaniu

Pobierz wersję PDF
Mężczyzna w garniturze stoi w biurze z założonymi rękami na tle flag.
Wydanie 3/2026 Rozmowa

Bezpieczna przyszłość regionu

Drony, sztuczna inteligencja i miliardowe inwestycje w bezpieczeństwo – region chce stworzyć kompletny ekosystem dla rozwoju technologii bezzałogowych.

Dziesięć osób w eleganckich strojach podczas uroczystego rozpoczęcia budowy. Stoją przed banerem informacyjnym i trzymają łopaty z czerwonymi kokardami, nabierając ziemię. W tle widoczny jest żuraw budowlany, drzewa i ogrodzony teren budowy.
Wydanie 3/2026 Aktualności

Podkarpackie Centrum Medycyny Dziecięcej

W Rzeszowie powstaje nowoczesny ośrodek pediatryczny. To największa inwestycja w ochronie zdrowia na Podkarpaciu – otwarcie planowane na 2029 rok.

Ujęcie z lotu ptaka przedstawiające wiejski krajobraz z polami, lasami, zabudowaniami i zbiornikiem wodnym. Na środku zdjęcia znajduje się napis „LASOWIACY – TRZY POKOLENIA”.
Wydanie 3/2026 Aktualności

Wspólnie tworzymy naszą przyszłość

Dwa spoty, prawdziwe historie i zmiany, które pokazują, że Fundusze Europejskie to ludzie, pomysły i wspólnie tworzona przyszłość Podkarpacia.

Osoba steruje dronem za pomocą kontrolera z ekranem, obserwując zachód słońca nad krajobrazem.
Wydanie 3/2026 Bezpieczeństwo

Dolina Dronowa

Dolina Dronowa to szansa na wzmocnienie pozycji regionu jako lidera w Europie i budowę kompletnego ekosystemu dla branży.

Osoba składająca drona FPV przy drewnianym stole warsztatowym. Na pierwszym planie znajduje się częściowo zmontowana czarna rama drona z silnikami, kolorowymi przewodami i elementami elektronicznymi. W tle widoczne są dłonie osoby trzymającej narzędzie.
Wydanie 3/2026 Bezpieczeństwo

Podkarpacka Akademia Dronów

Uczniowie będą poznawać nie tylko pilotaż, ale także programowanie, budowę, serwisowanie i praktyczne zastosowania bezzałogowców.

Dron unoszący się w powietrzu na tle pracowników w kaskach i odzieży ochronnej.
Wydanie 3/2026 Bezpieczeństwo

Drony, biznes i bezpieczeństwo

Carpathian Drone Summit ma połączyć firmy, naukowców, start-upy, inwestorów i służby, a także pokazać, jak technologie bezzałogowe mogą służyć gospodarce i bezpieczeństwu.

Uczniowie i nauczyciel pracują przy stole do programowania robotów z kolorowymi polami i klockami.
Wydanie 3/2026 Dobre praktyki

771 szkół, jeden system

RaP STEAM wprowadza robotykę i programowanie do podkarpackich szkół, łącząc sprzęt, szkolenia i gotowe materiały w jeden spójny system.

Ratownicy górscy transportują nosze z poszkodowanym na górskim szlaku. W tle widać zielone, górskie zbocza i błękitne niebo.
Wydanie 3/2026 Dobre praktyki

Gotowi, by nieść ratunek

Nowe samochody, drony z kamerami termowizyjnymi i specjalistyczna przyczepa. Jak unijne wsparcie wzmacnia codzienną pracę goprowców?

Kobieta w garniturze prowadzi prezentację lub szkolenie w sali konferencyjnej. Przed nią siedzi grupa osób w biznesowych strojach, uśmiechniętych i skupionych na wystąpieniu
Wydanie 3/2026 Aktywni dzięki EFS+

Od pasji do przedsiębiorstwa

Dzięki projektowi ROWES osoby i organizacje mogą zamieniać pomysły w działania, a działania w trwałe miejsca pracy.

Dzieci podczas zabawy interaktywnymi instalacjami świetlnymi w fioletowo oświetlonym pomieszczeniu.
Wydanie 3/2026 Aktywni dzięki EFS+

Biznes w parze z misją społeczną

ASGAR, Sensis i „Zakręcone” pokazują, że rozwój firmy może iść w parze z pomaganiem innym.

Dwie schematyczne postacie siedzące przy stole przedstawione jako ołówek, między nimi znajduje się kulka z symbolem równości.
Wydanie 3/2026 ABC beneficjenta

Równe szanse w projekcie

Co musisz zrobić, zanim złożysz wniosek? Nie wystarczy deklaracja – liczą się konkretne działania.

Trzy osoby z dokumentami na tle flag Polski i UE.
Wydanie 2/2026 Aktualności

Podkarpacie buduje Centrum Medycyny Dziecięcej

Budowę Podkarpackiego Centrum Medycyny Dziecięcej w Rzeszowie zakończy się w 2029 r.

Przejdź do treści